हेटौंडा। विभिन्न अपराधका घटनामा दोषी ठहर भएका र पुर्पक्षमा रहेका बालबालिकालाई राख्ने गरिएको हेटौंडा–११ थानाभर्याङस्थित बाल सुधारगृहमा रहेका ८५ जना बालकहरु शिक्षा पाउनबाट भने बञ्चित रहेका छन् । नेपाल सरकारले बाल सुधार गृहमा रहेका बालकहरुको लागि शिक्षाको छुट्टै व्यवस्था गर्न चासो नदिँदा उनीहरु शिक्षाको अधिकारबाट बञ्चित भएका हुन् ।
थानभरयाङस्थित बालसुधारगृहमा १३ वर्ष देखि १८ वर्ष उमेरसम्मका ८५ जना बालक रहेका छन् । महिला बालबालिका र जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयको मातहतमा २०७५ सालबाट मकवानपुरमा उक्त बाल सुधार गृह सञ्चालनमा ल्याइएको थियो । सुधारगृहमा रहेका बालकहरुका लागि शिक्षाको व्यवस्था गर्न पहल भइरहेता पनि संरचनाको साथै शिक्षकको व्यवस्था समेत मिलाउन अप्ठेरो परेको बाल सुधार गृहका खरदार सर्वण कुमार पुडासैनीले बताए । विभिन्न उमेर समूहमा रहेका बालकहरुलाई कुन स्तरको शिक्षक ल्याउने र उनीहरुको पढाईलाई कसरी उमेरगत र कक्षागत रुपमा मिलाउने भन्ने विषय चुनौतीको रुपमा रहेको पुडासैनीको भनाइ छ ।

बालसुधार गृहको क्षमता भन्दा झन्डै दोब्बर बालकहरु राख्दा सास्ती समेत खेप्नु परेको छ । ३५ जनाको क्षमता भएको उक्त गृहमा ८५ जनालाई राखिएको बाल सुधार गृहका खरदार पुडासैनीले बताए । १८ वर्ष नाघेकालाई छुट्टै व्यवस्था गर्न नसक्दा समस्या सिर्जना भएको उनको भनाइ छ ।
चितवन र मकवानपुरको राख्ने भनी बनाइएको भएता पनि अन्य जिल्लाको समेत राख्न पर्दा क्षमता भन्दा बढी बालक राख्न पर्दा समेत भएको उहाँले बताउनुभयो । अन्य गृहको तुलनामा भने हेटौंडाको बालगृहमा कम बालकहरु रहेको उहाँको भनाइ छ । सुधार गृहमा रहेका बालकहरुका लागि सामाजिक विकास मन्त्रालय मार्फत विभिन्न तालिमको समेत व्यवस्था गर्ने गरेको छ ।

बाल सुधार गृह हेटौंडाले दिएको ०८२/ ०३/ १२ गते सम्मको तथ्यांक अनुसार जबर्जस्ती करणीमा ५८ जना, कर्तव्य ज्यानमा ५ जना, लागुऔषध ८ जना,डाका १ जना, सवारी ज्यान १ जना, जबर्जस्ती करणी १, ज्यान मुद्दा १ जना, अप्राकृतिक मैथुन १ जना, नकवाजनी चोरी र आपराधिक उपद्रो १ जना, अपहरण/शरीर बन्धक र जबर्जस्ती करणी १ जना, चोरी ४ जना र लागुऔषध /चोरी १,चोरी तथा डाँका ४ जना मुद्दाका गरी जना ८५ जना रहेका छन् । सबै भन्दा बढीले जबर्जस्ती करणी मुद्दामा रहेका बालकहरु रहेका छन् । तथ्यांक हेर्दा पछिल्लो समय बाल अपराधहरु बढ्दो देखिन्छन् ।

तथ्यांकअनुसार सुधारगृहमा सबैभन्दा बढी १८ वर्ष उमेर समुहका ४१ जना छन् भने १६ देखि १८ वर्ष उमेर समुहका ३० जना, १४ देखि १५ उमेर समुहका १४ जना रहेका छन् । तथ्यांकअनुसार मकवानपुरका ४४ जना कैद फैसला सुनाएका, ४१ जना पुर्पक्षका लागि रहेका छन् ।

उक्त बालगृहमा बालकहरुका लागि लाइब्रेरीसहित ५ वटा कोठा रहेको छ भने ८ जना सुरक्षाकर्मी रहेका छन् । देशभर गरी ९ वटा बाल सुधार गृह रहेका छन् । ९ वटा बालगृह मध्ये भक्तपुर र विराटनगरको बालगृहमा भने सामुदायिक विद्यालयनै संचालन गरिएको छ ।

थुनुवा र कैदी बालकहरु भन्छन् ;”विद्यालयमा कानुनको शिक्षा लिन पाएको भए आज आमाको काखमा हुने थियौं। सानै कक्षादेखि विद्यालयमा कानुनी शिक्षा राख्न सरकारलाई अनुरोध छ । हामिले जस्तो अन्जानमा गरेको गल्तीले किताब बोक्ने उमेरमा कैदी भएर बस्न नपरोस्।”